Đặc điểm nổi trội của bệnh đau này là hay tái phát, gây nhiều phiền toái cho người bệnh, ảnh hưởng to tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Đau dây thần kinh liên sườn là những cơn đau kéo dài hoặc xuất hiện từng đợt dọc theo dây thần kinh liên sườn và là biểu hiện của nhiều loại bệnh khác nhau.
Dấu hiệu nhận biết
Cơn đau có hiện tượng tại vùng cạnh sống hoặc vùng liên sống - bả vai, có thể đau một hoặc 2 bên, đau lan theo khoang liên sườn ra phía trước ngực, thượng vị.
Cơn đau thường xảy ra âm ỉ đôi khi kéo dài cả ngày, đêm. Đau nâng cao lên lúc hít thở sâu, đánh tráo tư thế (xoay người, vặn mình), ho, hắt hơi.
Cơn đau tại vùng lưng, ngực dễ nhầm với bệnh tim hoặc phổi, bởi vì da và các cơ quan vùng đau không có biểu hiện tổn thương. Nếu do hậu quả của thoái hóa cột sống lưng thì cơn đau thường âm ỉ, ê ẩm, cả lúc vận động và ngay cả khi nghỉ ngơi. Nếu dùng ngón tay ấn vào vùng cạnh sống tương ứng với khe gian đốt sống thì người bệnh thấy đau tức và đôi lúc đau lan theo đường đi của dây thần kinh liên sườn.
Đáng chú ý nhất là đau dây thần kinh liên sườn do zona. Bệnh nhân thấy đau rát tại vùng tổn thương zona 1 thời gian, có khi kéo dài hàng tháng và hay tái phát cơn đau. Nếu đau dây thần kinh liên sườn bởi bệnh lý lao cột sống hoặc ung thư cột sống, đau thường khu trú tại vùng cột sống bị tổn thương, đau nhói cả hai bên sườn, có lúc đau như bó chặt lấy ngực hoặc bụng. Trong các trường hợp này rất dễ chẩn đoán nhầm với cơn đau thắt ngực hoặc bệnh dạ dày - tá tràng.
Tính chất đau là đau liên tục suốt ngày đêm, đau tăng lên khi trảo đổi tư thế, hít thở sâu hoặc vận động. Ngoài ra còn có dấu hiệu của triệu chứng bệnh lao (sốt về chiều, mệt mỏi, sút cân...). Đặc điểm nổi bật của bệnh đau dây thần kinh liên sườn là hay tái phát.
Do nhiều nguyên do
Đau dây thần kinh liên sườn do nhiều nguyên do gây nên. Sau đây là 1 số nguyên nhân hay gặp:
Do thoái hóa cột sống: thường gặp ở người cao tuổi, tính chất khu trú thường không rõ ràng. Tính chất đau là ê ẩm, không cấp tính, kèm theo đau âm ỉ cột sống ngực cả khi nghỉ và khi vận động, ấn vào điểm cạnh sống hai bên (cách chính giữa cột sống hai - 3cm) bệnh nhân thấy tức nhẹ và dễ chịu.
Do lao cột sống hoặc ung thư cột sống: thường gặp ở những người tuổi trung niên trở lên, bệnh diễn biến nặng, khu trú tại vùng cột sống bị tổn thương. Tính chất đau là đau chói cả 2 bên sườn, có lúc đau như đánh đai, như bó chặt lấy ngực hoặc bụng bệnh nhân, dễ chẩn đoán nhầm với cơn đau thắt ngực hoặc dạ dày. Ấn cột sống sẽ có điểm đau chói, bệnh nhân đau thường xuyên suốt ngày đêm, tăng khi thay đổi tư thế hoặc vận động. Bệnh nhân có các triệu chứng toàn thân nặng như hội chứng nhiễm độc lao (sốt vào chiều, mệt mỏi, sút cân...). Có thể thấy biến dạng cột sống nếu tại giai đoạn nặng...
Do bệnh lý tủy sống: đau dây thần kinh liên sườn thường là triệu chứng sớm của u rễ thần kinh, u ngoại tủy. Tính chất của nó thường đau một bên, khu trú rõ, đau kiểu đánh đai tại 1 bên sườn. Khám cột sống không thấy đau rõ ràng.
Do chấn thương cột sống: phải có yếu tố chấn thương
Đau dây thần kinh liên sườn ở các bệnh lý cột sống, tủy sống thường là các triệu chứng sớm nên nếu như được phát hiện sẽ có trị giá chẩn đoán sớm các bệnh lý trên. Nếu tại giai đoạn muộn thì đau dây thần kinh liên sườn chỉ là triệu chứng phụ. Bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, người ta có thể phát hiện được sớm các bệnh lý cột sống, tủy sống.
Đau dây thần kinh liên sườn do nhiễm khuẩn: hay gặp đặc biệt đau dây thần kinh liên sườn do zona với biểu hiện qua hai giai đoạn: giai đoạn cấp thường khởi phát bằng đau rát 1 mảng sườn, sau một, 2 ngày thấy đỏ da, xuất hiện các mụn nước và xu thế lan rộng theo phạm vi phân bố của dây thần kinh liên sườn. Bệnh nhân thấy ngứa và đau rát như bỏng, rất khó chịu, bệnh nhân không dám để cho vùng tổn thương tiếp xúc với quần áo, sờ mó có thể có sốt, mệt mỏi. Sau khoảng một tuần tổn thương khô, bong vảy, để lại sẹo và chuyển sang giai đoạn di chứng. Bệnh nhân thấy đau rát tại vùng tổn thương 1 thời gian, có lúc kéo dài hàng tháng, đặc biệt ở người cao tuổi.
Đau dây thần kinh liên sườn tiên phát: một số tác nhái cho là do lạnh hoặc do vận động sai tư thế hoặc quá tầm. Bệnh nhân có hiện tượng đau ở vùng cạnh sống hoặc vùng liên sống - bả vai, có thể đau 1 hoặc hai bên, đau lan theo khoang liên sườn ra phía trước, đau âm ỉ cả ngày và đêm, đau lúc hít thở sâu, trảo đổi tư thế, ho, hắt hơi. Bệnh nhân đau tăng thường nhầm với bệnh lý của phổi. Ấn vùng cạnh sống tương xứng với khe gian đốt bệnh nhân thấy đau tức, đôi lúc lan theo đường đi của dây thần kinh liên sườn. Da vùng đau không có biểu hiện tổn thương. Các xét nghiệm cho kết quả bình thường. Các nguyên nhân khác như đái tháo đường, nhiễm độc, viêm đa dây thần kinh ít gặp tổn thương dây thần kinh liên sườn.
Lời khuyên của thầy thuốcNguyên tắc điều trị đối với bệnh đau dây thần kinh liên sườn, tốt nhất là dựa vào nguyên nhân gây bệnh (zona, lao, thoái hóa cột sống). Trong 1 số trường hợp không xác định được nguyên nhân thì chủ yếu là giải quyết điều trị triệu chứng. Việc cần làm là giảm đau bằng 1 số thuốc bình thường (paracetamol, felden, diclofenac...). Bên cạnh đó cần dùng 1 số thuốc đặc trị đau thần kinh.Ngoài ra, nên dùng thêm các thuốc giãn cơ và các loại thuốc nhóm vitamin B (B1, B6, B12) là các vitamin có vai trò cấp thiết trong chuyển hóa của tế bào, trong đó có tế bào thần kinh. Song song với dùng thuốc, cần có chính sách sinh hoạt và dinh dưỡng hợp lý như ăn uống đầy đủ chất đạm, đường, béo, trái cây, rau...Không mang vác, làm việc quá sức, vận động sai tư thế làm ảnh hưởng đến cột sống. Mùa lạnh cần mặc ấm, phòng ngủ không có gió lùa. Không để mắc bệnh lao bằng cách lúc tiếp xúc với bệnh nhân lao phải có bảo hộ tốt, trong trường hợp cần yếu nên cách ly. Khi có biểu hiện bệnh cần đến địa chỉ y tế để được khám và tư vấn. Việc chẩn đoán và điều trị đau dây thần kinh liên sườn tiên phát không quá khó nhưng để tìm ra nguyên nhân gây đau thứ phát phải cần được khám bệnh tại các trung tâm chuyên khoa để loại trừ các nguyên do thực thể về cột sống, tủy sống và các bệnh lý khác.
BS. VIỆT TÙNG
0 nhận xét:
Đăng nhận xét